Energieflexibiliteit: van bijproduct naar nieuw verdienmodel

Stel: uw bedrijf heeft zonnepanelen op het dak, een batterijopslagsysteem in de serverruimte, en laadpalen op het parkeerterrein. Elk van die systemen werkt zelfstandig, reageert op zijn eigen logica, en kijkt niet naar de anderen. En al die tijd heeft uw energiesysteem een eigenschap die u nooit heeft benut: flexibiliteit.

Energieflexibiliteit, de mogelijkheid om uw energieverbruik of -productie aan te passen op een moment dat anderen dat nodig hebben, heeft in de huidige energiemarkt directe monetaire waarde. Bedrijven die dit begrijpen en de juiste technologie inzetten, transformeren een bijproduct van hun energiesysteem in een nieuw verdienmodel.

Wat is energieflexibiliteit?

Energieflexibiliteit is de capaciteit om uw verbruik of productie van elektriciteit te verschuiven in de tijd, of te vergroten of verkleinen op verzoek. Het is geen nieuw concept: grote elektriciteitscentrales bieden al decennia flexibiliteit aan netbeheerders. Wat nieuw is, is dat industriële bedrijven en zelfs mkb'ers nu ook toegang kunnen krijgen tot deze markt.

Flexibiliteit kan komen uit verschillende bronnen in uw energiesysteem:

Waarom heeft flexibiliteit marktwaarde?

Het elektriciteitsnet moet altijd in balans zijn: productie en verbruik moeten op elk moment exact gelijk zijn. In een wereld met steeds meer zon en wind, bronnen die niet constant produceren, is dat balanceren een groeiende uitdaging. Netbeheerders en energiepartijen betalen partijen die kunnen helpen bij die balancering: ze betalen voor flexibiliteit.

Concreet zijn er twee markten waarop bedrijven flexibiliteit kunnen aanbieden:

• Balansmarkt: De TSO (TenneT in Nederland) vraagt regelmatig om flexibiliteit om het nationale net in balans te houden. Partijen die beschikbare capaciteit leveren, ontvangen een beschikbaarheidsvergoeding. Partijen die daadwerkelijk worden geactiveerd, ontvangen een activeringsvergoeding.
• Congestiemarkt: Netbeheerders (zoals Stedin, Liander en Enexis) bieden programma's aan waarbij bedrijven in congestiegebieden worden betaald voor het verschuiven van verbruik of productie op momenten van netcongestie.

Waarom benutten de meeste bedrijven dit niet?

Er zijn drie redenen waarom de meeste bedrijven hun flexibiliteit niet benutten, ook al hebben ze er de technische basis voor:

• Gebrek aan zichtbaarheid: Zonder real-time monitoring weet u niet hoeveel flexibiliteit uw systeem op elk moment heeft. U kunt niet aanbieden wat u niet kunt meten.
• Technische drempel: Deelname aan flexibiliteitsmarkten vereist automatische communicatie tussen uw systeem en de marktoperator. Handmatige activering werkt niet: de reactietijden zijn te kort (soms binnen 15 minuten).
• Minimumvolumedrempel: Veel marktprogramma's hebben minimumvereisten die individuele bedrijven niet halen. Aggregatie, het bundelen van flexibiliteit van meerdere bedrijven, is dan de oplossing.

Hoe maakt Oliva uw flexibiliteit verhandelbaar?

Het Oliva Flexibiliteit Platform is ontworpen om precies die drie drempels weg te nemen.

Stap 1: Meting en monitoring

Oliva koppelt alle energieassets op uw locatie via maatwerk integraties of de Flexbox hardware. Het platform meet real-time uw productie, verbruik, opslag en netuitwisseling, per kwartier en per minuut.

Stap 2: Flexibiliteitsbepaling

Op basis van de real-time data en uw productieplannen berekent het platform automatisch hoeveel flexibiliteit u op elk moment beschikbaar heeft: hoeveel kunt u meer of minder verbruiken, en voor hoe lang?

Stap 3: Marktdeelname

Het platform biedt uw beschikbare flexibiliteit automatisch aan op de relevante markten. Wanneer uw flexibiliteit wordt geactiveerd, stuurt het platform direct de juiste assets aan, zonder dat u iets hoeft te doen. Achteraf ontvangt u een rapportage van de activaties en de bijbehorende vergoedingen.

Wat levert het concreet op?

De opbrengst van energieflexibiliteit is sterk afhankelijk van de omvang en het type van uw systeem. Een bedrijf met 500 kW aan regelbare assets en een goed batterijopslagsysteem kan op jaarbasis tienduizenden euro's verdienen via flexibiliteitsmarkten. Grotere industriële locaties kunnen veel meer bereiken.

Naast de directe inkomsten zijn er indirecte voordelen:

• Lagere capaciteitstarieven door slimmere piekbesturing
• Betere benutting van eigen solar (minder curtailment)
• Voorbereiding op toekomstige lokale congestiemarkten die in ontwikkeling zijn

De toekomst van energieflexibiliteit

De energiemarkt is in beweging. Lokale congestiemarkten, waarbij netbeheerders per postcodegebied of trafo-rayon flexibiliteit inkopen bij lokale partijen, staan in de startblokken. Zodra die markten actief worden, neemt de waarde van lokale flexibiliteit sterk toe.

Bedrijven die nu investeren in meetinfrastructuur, stuurplatforms en de juiste assets, zijn dan al volledig voorbereid om te participeren. Dat is een concurrentievoordeel dat moeilijk in te halen is voor bedrijven die de stap niet zetten.

Conclusie

Energieflexibiliteit is geen abstract begrip, maar een concrete eigenschap van uw energiesysteem die marktwaarde heeft. Bedrijven die nu de stap zetten naar real-time monitoring en automatische sturing, ontsluiten een inkomstenbron die de meeste van hun concurrenten nog laten liggen.

De drempel is lager dan u denkt. De eerste stap is inzicht: weten wat uw systeem heeft, en wat dat waard is. Oliva helpt u daarbij, van analyse tot volautomatische deelname aan de markt.